Contos de Portocubelo: Talelo

Portocubelo non existe sempre, xa o sabedes, pero certas noites, cando o mar aturuxa ou das Excabaleiras se envorca a borraxeira, a pequena vila coas súas rúas, o patín e a vella fonte de pedra, (que hoxendía emerxe para alimento das ameixas), tódalas casas e os pendellos con redes e nasas, as lareiras de contra a esquina, os poios arrimados ao cómaro e o cheiro a graxa de sardiña, volven reloucantes coma se nunca unha urbanización de apartamentos baleiros as engulira no esquecemento.

Supoño que foi a choiva que batía dende o chan lousado do paseo da praia, ou do que desta deixaba o temporal, a que nos fixo perdernos polas rúas, mesmo sen decatarnos de que xa tempo atrás percorriamos congostras empedradas na vez das laxas puídas do plan E. Buscabamos un bar onde tomar un viño e contarnos as últimas aventuras de cada quen mentres na casa se facía a brasa para a costela.

Da xanela saía a penas unha luz de caruma, pero devecendo como estabamos por atopar abrigo nin reparamos en que demos nunha taberna e non no bar do Mouronte, onde a cotío tomabamos a primeira ronda os sábados de inverno. Entramos ó galope nós os catro e maila Pitusa, pingando, e mortos de risa pola carreira foi así que nos atopamos diante dun lume de lareira e entre os homes que berraban contentos arredor duns bocois de viño.

– Ai meus neniños como vides, pasade axiña enxugarvos que ides coller o gripe de vez!

Sacudíanse entre bufidos os meus amigos cando reparei na expresión apracible e vagamente familiar da nosa anfitriona: volvín ter eu dez anos e estaba a pedir un peso de caramelos de anís á tía Elvira, aquela espilida muller de pelo prendido que tristemente había morrer uns anos despois, e que por aquel entón sempre me agraciaba as visitas cunha onza de chocolate; pero non había lugar a erro: acompañaba ó falar riseiro da muller a inequívoca ausencia da man dereita, deficiencia esta que non a facía menos bulideira e que nunca podía eu ignorar, cousa que lle producía as maiores gargalladas.

E qué facer?! Xa vos digo que de hai un tempo a esta parte a brétema nos tén acostumbrados a que o pobo vello volva con igual vida que tiña en tempos de ser pequena a mamá, que é quen nos conta da xente que logo temos a fortuna de coñecer nesas noites regaladas. Así que alí sentamos e quedamos a parolar coa Elvira mentres nos poñía un viño de Chantada e unha fontiña de camaróns que o seu home, o Talelo vello, trouxera o véspera.

– E onde é que anda logo o Talelo, Elvira?

– Ai meu fillo… xa sabes, que che vou contar… metéuselle entre os cornos que lles ha deixar unha casa a cada neto, e aló se botou ao contrabando, o taimado…

– Pero que netos, nai? Téñolle eu pinta de ir casar algún día? Non naceu o Talelo para se amarrar…!

– Tampouco nacera o teu pai e velaí o tés, traéndoche o bocado ó buche cada día. Cala a boca, anda, que non ves a que che vén enriba… non has tardar en deixar preñada a unha calquera das que che andan facendo as beiras! E se aínda fora da Luísa, que esa sei eu que che quere ben, que non tén interés coma as outras…

– Deixe andar o can coa roda, nai, que non temos apuro ningún! En habendo viño e bo tabaco, non hai mellor compañía cá que aparece nunha taberna!

– O tabaco, o tabaco… non ves que esa é a vosa perdición!? Non abonda con teu pai medio tolo, embarrancando o camión polas corredoiras para escaparlles ós gardas, que calquera día nos dá un disgusto… Home de dios! Por que non che aprendería eu mellor, mala raza te deu…

– Cale, Elvira, cale, que non é mal rapaz! Se cadra un chisco aloucado, pero dígolle eu que ha facer ben da súa vida, que llo sei de bo fe..

– Ben sei, home, ben sei! Ás veces veñen pola taberna os meniños. Que gusto me dá…! Porque eu non os acordei, que naceron os pobres xa despois que eu finara, pero algunhas noites debe guialos un anxo, que me aperecen por aquí, tolambráns igual có avó, veña a contar contos e botar gargalladas. E qués saber…? Emociónome toda. Porque son cuspidiños ó meu Talelo, que será contrabandista e o que queirades, pero dao todo pola familia, e nin un paso anda sen me preguntar a min antes. E ese humor… marabilla! Ás veces cando nos imos deitar dá en rir por calquera artellada, mira para min, e aló imos os dous… que  mesmo botamos en saloucos coma se choraramos!

– Eu xa non o acordo ben, tía Elvira, que faleceu pouco despois de usté. Pero sempre me conta a mamá que eran unha parella que daba gusto mirar. Ós seus rapaces trátoos eu ás veces: voulles ó bar algúns sábados, e dalles moito gusto que leve alí á Pitusa. Aínda o outro día se pelexaron por dárenlle de comer á vez… “quita daí que non a sabes tratar!”, berraba o maior, “non a sabes tratar… hasme  dar ti exemplo de como se lle dá gusto a unha femia, vaia!” “Non che é calquera femia, e non berres e déixalle comer á pobre, que a asustas!” Dígolle que escachabamos coa risa véndoos enratarse na discusión pola pobre cadela, que non paraba de os mirar, perplexa… pero, que é iso que se escoita?

A Pitusa, que ata entón durmitara tranquila a pesares do estrépito da taberna, ergueuse alerta, e mirámonos os catro, a medio camiño entre o medo e a sorpresa.

– Estádevos tranquilos que é o Talelo. Dun tempo a esta parte non só lle andan atrás os gardas… A xente bisbisea que dá moitos cartos o que agocha baixo a area no camión, así que el, por se o están esperando á volta dun recanto calquera, dá en finxir voces, coma se viñeran tres ou catro… Hahahaha…. Éche ben simpático velo andar a el só, preguntando e respondendo a berros…

Os do bar xa calaran tamén, afeccionados ao teatro que traía o Talelo consigo mesmo, e chiscábanse os ollos con complicidade.

– “De ningunha maneira che consinto que me levantes a man!”

– “Cala, mala muller, que non mereces outro trato, ou non vin eu que estabas bailando ben pegada a este!”

– “Por San Juan estente quieto Talelo, que non sabes o que fas! Non perdas o tino, home, que sempre fumos amigos! Talelo!!!”

No medio da expectación xeral, irrumpiu o home, corpulento, radiante, sen barbear, co pelo e o gabán anegados e un gran puro entre os dentes… viña só, claro…

– “Desagradecida, que nunca tiveches en estima o ben que che fixen! E ti, mal amigo, mala muerte te mate!”

A audiencia prorrumpeu en aplausos de entusiasmo e risotadas, e entre vivas chegou o Talelo xunto a Elvira.

– Ponme unha augardente, nena, que veño aterecido. E co de hoxe retírome, que a avaricia rompe o saco!

– Ai, meu ben, Deus te oia!

– Óesme ti e es abondo, que non ando á procura eu de xuíces doutro mundo… abondo me costa escapar dos deste! Hahahaha!

– Non brinques con eso, que me dá coraxe! Mira aí tés o rapaz, que nos está cada día máis aparvouxado. Teño medo de que se meta en cousas gordas, que non é tan home coma ti e pode virar cara os negocios fáciles, Taleliño… Tés que quedar na casa e darlle exemplo, que non aprenda que todo é fácil neste mundo. Senón hano meter un día nesas historias da droga, e daí vai dereitiño para o caldeiro, senón peor… E vai ter dous meniños, ben o sabes!

– Sei, sei… ben que traballo eu para eles, que se non habían ser dous mariñeiros de chalana pobre no mellor dos casos, ou dous embarcados en barco alleo no peor. Xa falarei eu con el, acouga. Pero… e quen veñen sendo estes mozos, nena?

– Non o coñeces? pois mira que é cuspidiño ó José Domingo, o fillo máis vello da Rosalía, que veu de Cuba hai uns anos… imítaselle ata no entornar do ollo, mira para el!

– Ai es ti o neto do José? Que miragre virnos visitar! Téñocho en boa estima, que eu queríalle moito a teu avó. Nunca me quixo ver nestes negocios, pero xa ves…

Supoño que teríamos seguido falando toda a noite, contentos como estabamos xa con dúas botellas daquel mencía de Chantada, e gozando de ter chegado á taberna do finado Talelo, pero de sócato bateu o puxigo o Lorcho, abaneando sobre a bicicleta a piques de caer no chan de terra entre os bocois.

– Xa estás outra vez, Lorchiño! non che vou poñer un viño! non pidas pola paciencia de santo ningún que non che sirvo un chiquito! Da última vez a pouco te me caes no pote dos porcos, non hai máis que falar!

– Cala, Elviriña, que desta volta non veño por min senón por vós todos: agarrádevos ó que teñades a man, que veñen aí os Grises tolos coma sempre e vai haber palos para todos! para todos!

A penas tivo tempo o bo do home de acabar a súa alocución cando o mítico Loureiro, fascista de vella estirpe e axente da xudicial á sazón, fixo temible entrada na taberna. Presaxio de mal agoiro era a súa man oculta tralo lombo, mentres coa outra cofaba o bigote engraxado e manso. Dous gardas máis agardaban na sombra, mollándose impasibles, mentres Loureiro se dirixía a unha  concorrencia desta volta moito menos morna.

– Parece que seguides na teima de esconder a bandidos por aquí… e seguro que por derriba nin conta vos dades, porque quen máis quen menos, estará tan bébedo que non vale nin para enfiar dúas palabras… Documentación!

– Veña, Loureiro, non amoles co de sempre! Estás revirado porque non deches co que buscabas? Pois aquí non o vas atopar tampouco!!!

– Moi ben, resistíndonos á autoridade…. Guardias…! Palos para todos!

E eu, que coñecía polos vellos o alcance daquela expresión, apañei o primeiro que tiven a man para me defender: un vello sifón verde de Revoltosa. Tirando do brazo de Ana, que ollaba a escea petrificada e sen dar creto, botei a correr por entre os tallos e botellas voando. Seguíronme os máis cando deron reaccionado e non paramos ata que xa o bruído quedaba lonxe, perdidos e sen folgos nunha das ruelas de Portocubelo.

– Pero que diantres foi iso??

– Xa cho advertira, Román: Portocubelo vive!

– Ás veces, meu, un non sabe se darche creto ou botar a correr lonxe de ti a todo canto dean as pernas!

– Eu non quero marchar! Non tiven medo, tivestes medo?

– Non, supoño…

– Que va, se foi ata divertido!

– Veña, tíos, eu diría que levamos un viño de sobra. Se cadra era mellor ir volvendo…

– Non, non! aproveitemos para ver algo máis? É posible, Pepe?

– Claro que si! Pero temos que querer todos. Ana, María: véxovos convencidas. E ti, Román, queres meterte dentro desta particular Aurora Boreal?

– … en fin… supoño que si, que coño!

– Pois en marcha, ata que a noite nos bote da maxia!

Acerca de Ambrosio Berza

Enésima reencarnación de Bitter Bierce, aquel gringo vello que quixo morrer nunha revolución; do capitán pirata Bellamy na procura da Illa Tartaruga; do prófugo camiñante Thoreau; da fotógrafa Tina Modotti seducindo a Frida e a Diego; do Castelao que predica as espigas e debuxa os espigóns.

A.B. fai súas as palabras de Coomaraswamy, “o artista non é un tipo de persoa especial, senón que cada persoa é un tipo especial de artista”. Camiña polo mundo e conta o que ve: con sentimento e sen pretensións.

Nómada psicolóxico pero amante da súa terra, non pode afastarse moito do seu pendello virtual: así chama á zona temporalmente autónoma na que garda as súas miraxes.

Esta entrada foi publicada en Sen clasificar e etiquetada . Garda a ligazón permanente.