Ó mar hai que terlle respecto

Vivo nunha vila mariñeira do norte de Galicia, así que non: non é a primeira vez que vexo esto. Lembro un día hai anos, tería eu non máis de doce, en que lle pasou a un veciño, a Pepe do Bar de Pepe. Libraba un día á semana e dáballe moito gusto ir ó percebe, disque lle recordaba cando saía coa súa cuadrilla de mozo. E en Burela o percebe é moi bon, por máis que a sona sempre a leven os de Cedeira. Pois Pepe baixaba a Ril tódolos luns, poñía os pantalós de augas e pra dentro, chovera ou queimara o sol. Así tiña aquela pel, brillante e dura coma o coiro dun bon touciño, pero chamiza. Os dentes resplandecían a pouco que sorrise: e era amigo de rir, o Pepe.

Aquel día, Pepe non volveu. A noticia axiña se espallou polos Castros (daquela eramos un barrio pequeno e daquela nos barrios os veciños aínda falaban entre si), así que os pícaros da rúa do Colexio botamos a correr polo camiño abaixo. Facía un día de tolos: o salseiro xa nos mollaba e aínda nin chegaramos á pista que levaba á praia. Non nos importaba mollarnos, mesmo supoño que sentiríamos certa importancia por sufrirmos aquela tempestade con tal de acompañar moralmente ó noso veciño Pepe o do Bar de Pepe, que nos daba auga gratis cando tiñamos sede (non como a bruxa da súa muller, o demo a leve).

Pero claro: Pepe non estaba. Non sei se esparabamos velo braceando cara á Ballena de Ril, e saltar axudarlle (Ril tiña moitos remuíños e quen máis quen menos xa as pasara canutas nalgún despiste, pero tiñámoslle pillado o truco -non en van nos poñíamos a mollo cada tarde despois do Coche Fantástico-); o asunto é que del, alí, non quedaba nada.

O que si había era policía e moita xente, e tamén unha ambulancia. Un barullo quedo parecía mesturarse co nordés e o bruído do mar, daquel mar raiboso e gris e opaco que parecía estar saíndo dunha pelexa a morte con alguén. “Aviseivos que o mataba, non vos avisei!! Botádeme a outro se tedes coraxe!!” parecía dicir. A xente murmuraba e miraba para o chan, acovardada, solemne.

Lembro especialmente aquel día porque cando chegamos á casa (tarde) e intentamos explicarnos, papá enfadouse moito e deu en berrarnos e ameazar. Mamá pediulle en voz baixa que se tranquilizase, pero el deu unha puñada na mesa e mamá, coma sempre, dando un paso atrás e cos ollos xa humedecidos. Mudos e asustados, sen estarmos certos de qué tiñamos feito mal exactamente, escoitamos coa boca apretada e mirando ó chan: non se lle podía replicar nin erguer a vista ós ollos naquelas broncas, porque dicía que eso era “contestarlle”, e que el nunca lle “contestara” a seu pai e nós non iamos ser menos. Parece que aínda estou vendo o Cabalo do Demo que el acababa de estampar contra a plaqueta da cociña, e escóitoo dicir con voz afogada: “ó mar hai que terlle respecto, moito respecto!”

Así que en certa forma teño experiencia con esto de que un veciño desapareza tragado polo mar Cantábrico na nosa costa, que non é a da Morte, pero aseméllase en intensidade de traxedias. Evolucionaron moito os medios que rodean o accidente: hai unha carpa montada case tan grande como a dunha voda de pazo e gaiteiros. A Cruz Roxa tén un posto aquí ó pé, que supoño montaron os de Salvamento, e un helicóptero sobrevoa o mar sen acougo. A policía e a xente parecen os mesmos de entón, nembargantes: coñézoos a case todos. Unha señora de pelo loiro canoso e gafas de presbicia escoita a unha xoven que parece saída de Bones: “síntoo, o seu marido desapareu. Non hai cadáver que identificar pero o ADN das luras confirma que o mar foi o asasino”. Un rapaz novo terma da muller polos ombros, que están deformemente atrasados con respecto á afundida cabeza.

A profesional pregunta algo e indícanlle a miña dirección. Témome o peor. Vén canda min e unha voz de contestador automático e ton neutro sae dos seus beizos finos: “me chamo Beatriz. Son psicóloga i traballo para a Cruz Vermella. Ao mellor podemos falar unhas verbas sobre seu pai”.


 

Aeroporto de Compostela.

Fóra chove rexas, un outono difícil. Talvez por eso a rea de pasaxeiros con destino a Madrid-Bos Aires case chega á área comercial (pola que é inevitable pasar pra dar cos mostradores de embarque). Un aeroporto grande e baldeiro, tristemente branco: o branco non é igual se ó pé tén azul cá se tén un gris perenne.

O pasaxeiro 7B non pode evitar comparar a nova terminal coa súa vella vida: perfecta pero baleira. Limpa, intachable, inhabitada. Incomprendida. Necesaria?

Entrega o seu pasaporte falso á azafata e esta agradécello cun doce sorriso e cunha amabilidade que non lembra ter recibido en moito tempo. El óllaa a piques de chorar e confesar que está fuxindo da súa terra, da súa vida e da súa amargura vital. Ela percebe o terror e fálalle coma a un neno: “non teña medo: voar con nosoutros é como soñar con voar”. Afogado pola dor e a emoción, deténse uns segundos pero non pode dicirlle nada: sorrí apenas cun xesto xa esquencido e pasa o control de embarque coa súa pequena mochila e os soños murchos.

Acerca de Ambrosio Berza

Enésima reencarnación de Bitter Bierce, aquel gringo vello que quixo morrer nunha revolución; do capitán pirata Bellamy na procura da Illa Tartaruga; do prófugo camiñante Thoreau; da fotógrafa Tina Modotti seducindo a Frida e a Diego; do Castelao que predica as espigas e debuxa os espigóns.

A.B. fai súas as palabras de Coomaraswamy, “o artista non é un tipo de persoa especial, senón que cada persoa é un tipo especial de artista”. Camiña polo mundo e conta o que ve: con sentimento e sen pretensións.

Nómada psicolóxico pero amante da súa terra, non pode afastarse moito do seu pendello virtual: así chama á zona temporalmente autónoma na que garda as súas miraxes.

Esta entrada foi publicada en Sen clasificar. Garda a ligazón permanente.