Solsticio no Veiguello

camelioBen deitamos de gardar a mesa no cabanón, porque o barruzo foi a máis e o abrigo do camelio de miña abola xa non daría salvado o almorzo. Ramona e o camelio apenas se levaban 9 anos, e darredor dos dous medraron a casa, os nenos, os viaxeiros e os contos. A árbore sobreviviuna e desde aquel día de maio convertiuse na anfitriona única da miña infancia, aínda que miña abola estaba nas raíces das roseiras, na pedra gastada da presa do lavadeiro e na lá que non se teceu e agardaba na palleira.

Os cinco viñamos de tomar a última papadiña de sidra e escoitabamos melancólicos os poemas de Rivas.

A esa hora chegaba a miña vella/ xusto cando Billy Guffy, o baixo de The Cult,/ daba aqueles pasos de Comanche./ Wild Hearted son! Ah, fillo do corazón salvaxe!

– Pois meu pai… é de por aquí cerca. Dun lugar perto de Navia.

Rompeu o silencio Berto, co alivio de quen agardou cen anos para dicir o que o compunxía. Non entendín o tono, e torpemente preguntei:

– Entón xa coñecías esta terra, non é?

– Non, nunca viñera. Non coñecín a meu pai.

Mirou o plato e suspirou:

– Deixou preñada a miña nai mentres facía a mili en Ferrol, e nunca máis volveu.

Os ollos de Sandra prendéronse coma brasas aireadas por fol. Agatuñou polas palabras de Berto:

– Sóname ese conto. Días en que os homes desfacían ó seu antoxo e ás mulleres só lles quedaba avergoñarse.

– Ti tampouco coñeciches a teu pai?

– Eu si, malia a que nunca viviu con nós. É froiteiro e cando eramos pequenos e iamos á feira a Curtis, miña avoa sinalábanolo e dicía: “mirádeo ben, non o esquezades, porque ese é o que volveu tola a vosa nai. E algún día terá que render contas, ante vós ou ante o demo”.

Unha raiola escapouse das despistadas isobaras, e as follas lisas do camelio reflectírona por centos: parecía mesmo que a árbore estaba a rir, e eu sentín a miña abola abrigándonos a todos, agasallándonos trala choiva de san Xoan co seu doce de caiota. Ó cabo era a súa festa e sempre tivo gusto polos convites. De seguro que estaba brindando por Consuelo, a avoa de Sandra, que con alegría e fereza criou e fixo fermosos ós seus dous paxariños.

– E nunca quixeches saber nada del?

Preguntou Jaione, quen gravaba cada minuto do día nos seus ollos indios de artista.

– Nada lle debo, nada me debe: nin sequera lle quixen o apelido, e ben orgullosa que levo o de miña avoa, quen tampouco se deixou marcar por ningún mal amor.

Duarte escanciou outra sidra contra o sol da tormenta, e servíunola en silencio. Intrépido buscador de solucións, debía levar un tempo artellando como reunir á familia de Berto.

– Podemos ir de excursión por Navia. Non está tan lonxe.

– Non quero buscalo, non te preocupes. Cando rematou a mili marchou á casa buscar a súa familia para traelos á voda. Miña nai estaba xa de seis meses, e a ninguén lle gustou a idea de que arrincase cara a Asturias, pero confiaron nel porque parecía un bo rapaz. Nunca volveu. Cando nacín, miña avoa pediulles a meu avó e meu tío que o encontrasen e o trouxesen por forza. Os dous homes colleron o ALSA en Mugardos e apeáronse en Navia. Durante case un mes andaron a pescudar, e finalmente deron coa casa da familia. Por descontado, alí non se sabía nada nin da moza galega nin do meniño. Súa nai choraba cando se enterou, e compadecida, contoulles que agora traballaba en Xixón e deulles a súa dirección. Para alí marcharon. Timbraron e agardaron, pero ninguén respostaba. Dispostos a agardar canto fixese falta, sentaron resignados baixo a choiva. Nin cartos terían para meterse nunha taberna. Xa de amencida, chegou. Viña bébedo. Meu avó explicoulle quen eran e qué ían buscar. El baixou a testa e recoñeceu a súa culpa, sen soberbias. Pero dixo que tiña 19 anos e que non ía volver, que non podía condenar a vida por un erro. Os homes calaron e deron volta coa noticia, anticipando o disgusto que lle darían a miña avoa. Xa se fixera cargo de min ante a dó de miña nai.

Volvía chover. Rivas cantaba outro poema, e todos eran contos tristes dunha terra triste, pero cunha promesa de esperanza. Sandra e Berto olláronse co mirar de quen xa non está tan só no mundo. E os demais baixamos a vista coa vergoña de quen se queixou por non poder ver o sol… tendo ó pé os mil luceiros dun camelio.

Acerca de Ambrosio Berza

Enésima reencarnación de Bitter Bierce, aquel gringo vello que quixo morrer nunha revolución; do capitán pirata Bellamy na procura da Illa Tartaruga; do prófugo camiñante Thoreau; da fotógrafa Tina Modotti seducindo a Frida e a Diego; do Castelao que predica as espigas e debuxa os espigóns. A.B. fai súas as palabras de Coomaraswamy, "o artista non é un tipo de persoa especial, senón que cada persoa é un tipo especial de artista". Camiña polo mundo e conta o que ve: con sentimento e sen pretensións. Nómada psicolóxico pero amante da súa terra, non pode afastarse moito do seu pendello virtual: así chama á zona temporalmente autónoma na que garda as súas miraxes.
Esta entrada foi publicada en Sen clasificar. Garda a ligazón permanente.